تب؛ عارضه ای مفید

تب به‌ دلایل مختلفی ایجاد می‌ شود. عفونت‌ های ویروسی و باکتریایی از عوامل اصلی ایجاد تب هستند. این میکروارگانیسم ‌ها با ابتلای افراد به بیماری‌ هایی نظیر سرماخوردگی، گوش‌ درد ، گلودرد ، اسهال و استفراغ باعث تب می ‌شوند.

علت تب در بیش از 90 درصد موارد، عفونت ‌های ویروسی است و احتیاج به درمان خاصی ندارد. گاهی هم تب به‌ دنبال تداخلات دارویی و گرمازدگی ایجاد می‌ شود.

همچنین، تب مقدار آهن خون را که ماده ‌ای لازم و حیاتی برای بقای ویروس‌ ها و باکتری ‌هاست، پایین می ‌آورد. به ‌علاوه، بسیاری از ویروس ‌ها و باکتری ‌ها در درجه حرارت بالای بدن، برای تولید مثل با مشکل روبرو می‌ شوند، در نتیجه تعداد آنها کاهش می ‌یابد.

امروزه بسیاری از پزشکان پایین آوردن تب را توصیه نمی ‌کنند، مگر آنکه کودک را با مشکل مواجه کند.

بسیاری از پزشکان توصیه می‌ کنند که به کودکان تب ‌دار داروهایی نظیر استامینوفن و ایبوبروفن داده شود. هر دو این داروها به‌ طور مساوی در کاهش تب مؤثرند، اما داروی ایبوبروفن برای کودکان کمتر از 6 ماه توصیه نمی ‌شود،زیرا این دارو هرچند که تب را در عرض یک ساعت پایین می ‌آورد، ولی مشکلات گوارشی در کودک ایجاد می‌ کند. به ‌خاطر داشته باشید که حتی برخی از داروهای کم‌ خطر مانند استامینوفن ممکن است در کودک شما عارضه ایجاد کنند. آسپیرین در کودکان باید با احتیاط بسیار به‌ کار رود، زیرا عامل ایجاد بیماری نادر، ولی کشنده ی سندرم ری (Reye’s Syndrome)است که به آسیب شدید مغزی و حتی مرگ در آنها می ‌انجامد.

هرچند بسیاری از کودکان با درجه ی حرارتی حدود 3/38 درجه ی سانتی‌ گراد بداخلاق و تحریک‌ پذیر می‌ شوند، گروهی دیگر با یک تب متوسط ممکن است بیمار هم به ‌نظر نرسند.

به طور کلی، هنگامی که کودک تب می‌ کند، ضربان قلب او بالا می ‌رود، سریع ‌تر نفس می‌ کشد و به مایعات بیشتری احتیاج دارد. این موارد در مجموع باعث می ‌شود که او احساس بیماری و پریشانی کند. تب خفیف این مشکلات را به ‌وجود نمی ‌آورد.

حتی در افراد سالم درجه ی حرارت بدن از شخصی به شخص دیگر متفاوت است. درجه ی حرارت بدن حتی در یک کودک در طول روز تغییر می ‌کند. درجه حرارت بدن در صبحگاه به کمترین حد خود می ‌رسد و هنگام عصر بالا می ‌رود. این تغییرات درجه حرارت بدن، تقلید کننده تغییرات چرخه ی زیستی طبیعی است.

اگر تب کودک شما بیش از یک روز طول کشید، دمای بدن او را با ذکر ساعات اندازه‌گیری، ثبت کنید و در ساعات مختلف درجه حرارت بدن او را با هم مقایسه کنید. حد نهایی درجه حرارت طبیعی دهان در حدود 37 و مقعد 5/37 درجه ی سانتی‌ گراد است.

اندازه‌ گیری درجه حرارت بدن و خواندن درجه به‌ ظاهر ساده، ولی تفسیرش مشکل است. آیا واقعاً کودک شما بیمار است یا اینکه پوشیدن لباس‌ های ضخیم درجه حرارت بدن او را بالا برده است؟ شاید هم او به ‌طور طبیعی از بقیه همسالان خود گرم‌ تر است.

کودکی که به ‌نظر سالم می ‌آید و خودش هم اظهار ناراحتی نمی‌ کند و بی ‌قرار نیست، اگر درجه حرارت بدنش در حدود 2/37 درجه سانتی ‌گراد شد، جای نگرانی نیست.

تشنج ناشی از تب در 3 تا 4 درصد کودکان 9 ماهه تا 5 ساله اتفاق می ‌افتد. شیوع این تشنج‌ ها در پسران بیشتر است و چند دقیقه به‌ ‌طول می‌ انجامد. هرچند تشنج ‌ها بسیار خطرناک به‌ نظر می‌ رسند، باعث صدمه به کودک نمی ‌شوند.

مکانیسم دقیق این تشنج ‌ها شناخته ‌شده نیست، اما پزشکان معتقدند بیشتر زمانی اتفاق می ‌افتند که در ساعات اولیه شروع تب، درجه حرارت بدن به‌ سرعت بالا رود.

اگر کودک شما دچار تشنج ناشی از تب شد، چشم‌ هایش به سمت بالا حرکت کرد، اندامش سفت شد و حرکات پرشی در تمام بدنش مشاهده شد، سریعاً با اورژانس تماس بگیرید یا او را به نزدیک‌ ترین مرکز درمانی برسانید.

اینکه تشنج به ‌دنبال تب رخ داده یا علل دیگری باعث آن شده ‌اند، نیاز به ارزیابی دقیق پزشکی دارد.

گفته می شود تنها در یک ‌سوم از کودکانی که تشنج ناشی از تب را تجربه کرده ‌اند، در طول یک سال بعدی باز هم این عارضه به‌ سراغشان می‌ آید.

نکته دیگر اینکه، بیشتر کودکانی که دچار تشنج‌ های پیاپی ناشی از تب می ‌شوند، رشد و تکامل طبیعی خواهند داشت.

کجا بفهمیم کودکمان تب دارد؟

یک راه سریع این است که پیشانی کودک را ببوسیم یا لمس کنیم. اگر احساس می کنید که پیشانی کودک داغ است احتمالاً تب دارد. مطالعات نشان داده اند که این روش ساده در خیلی از موارد دقیق است. استفاده از دماسنج (ترمومتر) می تواند شما را مطمئن کند.

بیشتر متخصصین اطفال بر این باورند که درجه حرارت طبیعی کودک سالم بین 36 تا 38 درجه سانتیگراد است. اگر درجه حرارت مقعدی کودک بالای 38 درجه سانتیگراد باشد تب دارد. در صورتیکه کودک زیر 3 ماه باشد باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

شما بهتر از همه می توانید تشخیص دهید که کودکتان بدحال است یا نه. بنابراین در صورتیکه احساس نگرانی می کنید، صرف نظر از اینکه درجه حرارت بدن کودک چقدر است، به پزشک مراجعه کنید. بعلاوه، درجه حرارت مقعدی تنها شاخص نگران کننده بودن تب کودک نیست. سن و رفتار کودک نیز مهم است. تب در کودکان زیر 3 ماه جدی تر است و تب بالایی که مانع بازی کردن و غذا خوردن کودک نمی شود ممکن است چندان جدی نباشد. بخاطر داشته باشید که زمانی که کودک در حال فعالیت است بدنش گرمتر از زمانی است که تازه از خواب بیدار شده. نکته دیگری که باید بیاد داشت این است که سیکل طبیعی ترموستات داخلی بدن انسان بگونه ای است که درجه حرارت بدن انسان در ساعات غروب و سر شب بالا می رود.

با توجه به آنچه گفته شد، در موراد زیر باید به پزشک مراجعه کرد:

• درجه حرارت مقعدی بالای 38 درجه سانتیگراد در کودک کمتر از سه ماه
• درجه حرارت مقعدی بالای 38.3 درجه سانتیگراد در کودک سه ماهه و بالاتر

وجود علائم زیر همراه با تب نیز می تواند نشانه جدی بودن مشکل باشد:

• کاهش اشتها، بی حالی، رنگ پریدگی یا بر افروختگی واضح، یا وجود تغییرات دیگر در رفتار یا ظاهر کودک
• وجود دانه های کوچک قرمز-ارغوانی روی بدن که با فشار دادن سفید نمی شوند یا وجود لکه های ارغوانی بزرگ؛ هر دو این علائم می توانند نشانه عفونت باکتریال جدی باشند.
• کودک نمی تواند غذا را ببلعد و آب دهانش مرتب می ریزد؛ این ممکن است علامتی از اپی گلوتیت (التهاب اپی گلوت - اپیگلوت قسمتی از حنجره است که موقع بلع غذا مانع ورود غذا به مری و مجاری تنفسی می شود) باشد. اپی گلوتیت سبب تورم قسمت عقبی گلو شده و می تواند جان کودک را به خطر اندازد.
• حتی بعد از تمیز کردن بینی، کودک نمی تواند خوب نفس بکشد که ممکن است نشانه ای از ذات الریه یا آسم باشد.
• کودک به نظر هذیان آلود و گیج می رسد و بسیار تحریک پذیر و کج خلق است؛ این علائم ممکن است علائم یک عفونت ویروسی یا باکتریال جدی باشند.

در صورتیکه بابت ظاهر یا رفتار کودک خود دچار نگرانی هستید، صرف نظر از اینکه درجه حرارتش بالا باشد یا نه، حتماً به پزشک مراجعه کنید. همچنین به خاطر داشته باشید که تب تنها یکی از علائم بیماری است. توجه داشته باشید که علائمی نظیر سرفه و گوش درد (در صورتیکه به آن مشکوکید) یا استفراغ و اسهال را حتماً به پزشک اطلاع دهید زیرا به وی در تشخیص کمک می کند.

قبل از مراجعه به پزشک چه کارهایی می توان انجام داد؟

اگر کودک شما زیر 3 ماه است بهتر است کودک را نزد پزشک ببرید. همچنین بهتر است قبل از مراجعه به پزشک از داروی تب بر استفاده نکنید زیرا ممکن است مانع تشخیص صحیح شود.

در صورتیکه کودک سه ماهه یا بزرگتر است و علامت مهم دیگری غیر از تب ندارد می توان به کودک استامینوفن کودکان داد. در صورتیکه کودک حداقل 6 ماهه باشد می تواند برای پایین آوردن تب از ایبوپروفن کودکان هم استفاده کرد. در صورتیکه تب ظرف یک ساعت پایین نیاید از پزشک معالج در مورد استفاده از دارویی دیگر سؤال کنید. در صورتیکه از استامینوفن استفاده کرده و نتیجه نگرفته باشید پزشک ممکن است ایبوپروفن را توصیه کند.

صرف نظر از اینکه کودک شما در چه سنی است، اگر علائمی دال بر بیماری یا عفونتی جدی دارد باید او را نزد پزشک ببرید. در صورتیکه کودک بی حال نیست، مایعات می خورد، و درجه حرارت بدنش با مصرف دوز مناسب استامینوفن یا ایبوپروفن زیر 38.9 سانتیگراد باقی می ماند، می توان قبل از بردن او نزد پزشک 24 ساعت صبر کرد. از آنجا که تب اغلب اولین علامت بیماری است در صورتیکه زود نزد پزشک بروید ممکن است تشخیص مشکل باشد.

دلیل تب چیست؟

تب عموماً علامتی دال بر واکنش بدن کودک به عفونت است. سیستم دفاعی بدن کودک شامل گلبول های سفید خون است که به باکتری ها حمله کرده و آنها را از بین می برند.

یکی دیگر از دلایل تب گرمازدگی است. گرما زدگی عارضه ای خطرناک است که ممکن است بر اثر بازی کردن کودک در آفتاب یا ماندن در اتومبیلی که شیشه هایش بالاست در یک روز گرم اتفاق افتد. اگر بدن کودک بر اثر ماندن زیر آفتاب یا در فضای سربسته و گرم تب دار باشد و درجه حرارتش با در آوردن لباس ها و ماندن در محیط خنک پایین نیاید باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد.

اگر تب دفاعی در مقابل عفونت است چرا باید آنرا پایین آورد؟

از آنجا که تب قسمتی از واکنش دفاعی بدن به باکتری ها و ویروس هاست بعضی محققین معتقدند که دفاع بدن در مقابل عفونت ها، وقتی درجه حرارت بدن بالا باشد مؤثرتر است. از سوی دیگر، اگر درجه حرارت بدن خیلی بالا باشد کودک بخوبی غذا نمی خورد، مایعات نمی نوشد و نمی خوابد و این مسایل باعث می شود دیرتر بهبود یابد. یک راه حل این است که با نظر پزشک به کودک استامینوفن یا ایبوپروفن کودکان بدهیم. (توجه داشته باشید که ایبوپروفن در کودکان زیر 6 ماه توصیه نمی شود.) هر دو این داروها به پایین آوردن تب کمک می کنند بدون آنکه بر دفاع بدن در مقابل عفونت اختلالی ایجاد کنند. با پایین آمدن تب، حال کودک بهتر شده و مایعات بیشتری می نوشد و همین مسئله بهبود را تسریع می کند. توجه داشته باشید که قبل از دادن هر دارویی به کودک با پزشک مشورت کنید.

راه های پایین آوردن تب

اگر کودک بر اثر تب بی حال نشده است لزومی به استفاده از دارو نیست. برای پایین آوردن تب می توانید مقدار زیادی شیر سینه یا شیر خشک به کودک بدهید تا هم درجه حرارتش پایین آید و هم از کم شدن آب بدن جلوگیری شود. همچنین زیاد به کودک لباس نپوشانید. بالا بودن درجه حرارت بدن کودک ممکن است ناشی از لباس بیش از حد، هوای گرم، و یا فعالیت زیاد باشد. در این مواقع بهتر است لباس کودک را کم کرده و تشویقش کنید که کمی استراحت کند و یا فعالیت کمتری در یک فضای خنک داشته باشد.

اگر تب کودک را اذیت می کند می توانید با آب ولرم پاشویه کنید و یا در وان پر از آب ولرم قرار دهید. پاشویه به شستن پاها و یا انداختن پارچه خیس روی پاها محدود نمی شود. برای پاشویه می توانید یک اسفنج را به آب ولرم آغشته کنید و از بالا روی بدن کودک بکشید.

هرگز با استفاده از الکل نوزاد را پاشویه نکنید زیرا الکل از طریق پوست جذب شده و وارد خون می شود. ورود الکل به خون می تواند سبب بروز مشکلات تنفسی یا تشنج شود و یا کودک بر اثر افت قند خون خواب آلوده یا تحریک پذیر گردد.

چه داروهای تب بری برای کودک بی خطرند؟

با تأیید پزشک می توانید از استامینوفن و ایبوپروفن کودکان برای پایین آوردن تب استفاده کنید. (استفاده از ایبوپروفن در کودکان زیر 6 ماه توصیه نمی شود.) دوز صحیح دارو بستگی به وزن کودک دارد. سعی کنید همیشه با استفاده از یک پیمانه یا قطره چکان دوز دقیق دارو را به کودک بدهید. هیچگاه هیچ داروی تب بری را بیش از تعداد دفعات توصیه شده به کودک ندهید. تعداد دفعات معمول تجویز استامینوفن هر 4 ساعت و ایبوپروفن هر 6 ساعت است.

هیچگاه به کودک خود آسپیرین ندهید. آسپیرین ممکن است کودک را مستعد سندرم Reye کند. این بیماری نادر است ولی می تواند کشنده باشد.

توصیه آخر اینکه: بسیاری از داروهای ضد سرماخوردگی و سرفه، حاوی ترکیبات تب بر نظیر ایبوپروفن یا استامینوفن نیز هستند. قبل از استفاده از این داروها روی بروشور و روی جعبه دارو را بدقت مطالعه کنید و در صورتیکه دارای ترکیبات تب بر است از دادن داروی تب بر دیگر به کودک خودداری کنید.

چرا تب کودک با وجود دادن تب بر پایین نمی آید؟

اگر تب 30 تا 45 دقیقه بعد از مصرف دارو ادامه یافت برای اطمینان از کافی بودن دارو، دوز دارو و پیمانه ای را که با آن دارو را به کودک داده اید کنترل کنید. در صورتیکه میزان داروی داده شده کافی باشد ممکن است بدن کودک به دارو جواب نداده است. اگر استامینوفن ظرف یک ساعت تب را پایین نیاورد، برای استفاده از داروی دیگر با پزشک مشورت کنید.

در صورت وقوع تشنج ناشی از تب چکار باید کرد؟

بالا رفتن ناگهانی تب (مثلاً از 38.9 به 40.5 درجه سانتی گراد) ممکن است سبب تشنج شود. در بیشتر موارد، "تشنج ناشی از تب" بی خطر است ولی این از اهمیت موضوع کم نمی کند و باید به آن توجه کافی کرد. در صورتیکه کودک به چنین تشنجی دچار شد (تنفس کودک سنگین می شود، آب دهانش راه می افتد، سیاهی چشم هایش بالا می رود، و یا دست و پایش بشدت تکان می خورد)، بلافاصله او را به پشت یا به پهلو و دور از اجسام سخت و تیز بخوابانید. سر کودک را به آرامی به یک طرف برگردانید تا استفراغ یا بزاق براحتی از دهانش خارج شود. مطمئن شوید چیزی در دهانش نیست و تا زمانی هم که در حال تشنج است چیزی در دهانش نگذارید. سعی کنید مدت زمان طول کشیدن تشنج را بخاطر بسپارید. این نوع تشنج ها معمولاً بین ده ثانیه تا سه یا چهار دقیقه طول می کشند.

وقتی تشنج تمام شد سعی کنید درجه حرارت بدن کودک را پایین بیاورید تا مانع بروز تشنج های بعدی شوید. اگر کودک هوشیار است می توانید به او استامینوفن کودکان یا -در صورتیکه بزرگتر از 6 ماه است- ایبوپروفن کودکان بدهید. لباس های کودک را در آورید و او را با آب ولرم پاشویه کنید. اگر کودک هوشیار است و میتواند چیزی بخورد به او شیر سینه یا شیر خشک بدهید.

حتی اگر تشنج خفیف باشد یا فقط چند ثانیه طول کشیده باشد با پزشک خود تماس بگیرید و در صورت لزوم کودک را نزد او ببرید. اگر در زمان تشنج رنگ کودک به آبی متمایل شد، بیشتر از چند دقیقه تکان های شدید داشت، بعد از تشنج در نفس کشیدن مشکل داشت، و یا یک ساعت بعد از تشنج هنوز هم بی حال و خواب آلوده بود به اورژانس مراجعه کنید.

چرا تب کودک بعد از پایین آمدن دوباره بر می گردد؟

تا زمانی که عفونت برطرف نشود کودک تب می کند و این مسئله ممکن است 2 تا 3 روز طول بکشد. بعضی عفونت ها نظیر آنفولانزا، ممکن است 5 تا 7 روز طول بکشد. اگر کودک آنتی بیوتیک می گیرد ممکن است 48 ساعت طول بکشد تا تب پایین بیاید. داروهای تب بر درجه حرارت بدن را موقتاً پایین می آوردن ولی تأثیری بر عفونت ندارند.

وجود تب بدون علامت دیگر

در صورتیکه کودک تب داشته باشد ولی علائم دیگری نظیر آبریزش بینی، سرفه، استفراغ، یا اسهال نداشته باشد تشخیص می تواند مشکل باشد. بعضی عفونت های ویروسی نظیر Roseola (جوش های قرمز پوستی) سبب ایجاد سه روز تب بالا و متعاقب آن جوش های صورتی کم رنگ بر روی پوست تنه می شوند. عفونت های جدی تر نظیر مننژیت (التهاب پرده های نخاع)، عفونت های ادراری، یا باکتریمی (وجود باکتری در خون) نیز ممکن است سبب تب بالا بدون علائم دیگر شوند. در صورتیکه کودکتان تب بالا بدون علائم دیگر دارد به پزشک مراجعه کنید

چگونه تب را پایین بیاوریم؟

تب نشان می دهد بدن شما کوشش می‏کند که با یک عفونت بجنگد.

تب ناراحت‏کننده و گاهی اوقات دردناک است، اغلب در شب بدتر می‏شود و می‏تواند خواب شما را به هم بزند. تب را جدی بگیرید.

در هنگام تب گاهی تمام بدن شما درد دارد و احساس مریضی و گرما می‏کنید.

با راه‏های زیر به بدنتان کمک کنید تا با تب مبارزه کند.

چطور یک تب معمولی را کاهش دهید؟

1) استراحت فراوان داشته باشید.

2) مایعات زیادی بنوشید. می‏توانید یک عدد یخ را در دهان گذاشته و بمکید، یا آب میوه خنک بنوشید و یا سوپ سرد میل کنید.

3) لباس نازک بپوشید و درجه حرارت اتاق را بین 21 تا 23 درجه سانتی گراد نگه دارید و اگر احساس سرما کردید، از یک پتوی نازک استفاده کنید.

4) تا زمانی که تبتان کنترل نشده و نیاز است، یک داروی ضد تب بخورید. برای بچه‏های زیر 18 سال، از استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کنید. بزرگسالان می‏توانند از استامینوفن، آسپیرین و ایبوپروفن استفاده کنند.

5) اگر به بچه استامینوفن داده‏اید و دمای بدن او بالای 38/8درجه سانتی‏گراد است، بدن او را با یک اسفنج که به آب ولرم (آبی که سرد نباشد)آغشته شده، شستشو دهید و تا 30 دقیقه این کار را انجام دهید، یا می‏توانید کودک را در یک وان با آب ولرم به مدت 20 دقیقه قرار دهید، سپس او به طور کامل خشک کنید.

اگر دمای بدنش کمتر از 38/8  درجه سانتی گراد باشد، نیازی به وان با آب ولرم نیست. اگر کودک لرز دارد، آب وان را برای شستشوی بعدی کمی گرم‏تر کنید.

6) داروها را بشناسید. بعضی حساسیت های دارویی می توانند سبب ایجاد تب ‏شوند. اگر فکر می کنید یکی از داروهای مصرفی تان باعث تب شده، بهتر است با پزشک‏تان یا یک دکتر داروساز مشورت نمایید.

7) در هنگام تب، لب‏‏ها معمولا ترک می‏خورند و شکاف بر می‏دارند، آنها را با یک کرم مناسب چرب کنید.

نکات مهم:

- تب بالای 39/5 درجه سانتی گراد در یک کودک یا نوجوان غیر عادی نیست. اما در بزرگسالان هنگام تب بالای 38/3درجه سانتی گراد، باید به پزشک مراجعه کرد.

- وقتی تب خیلی بالا باشد، می‏توانید از بسته‏های یخ روی کشاله ران و زیر بغل کودک استفاده کنید، اما بهتر است اول با پزشک، در این باره مشورت کنید.

- اگر تب بالا با گرفتگی گردن، تنفس سخت، گیجی شدید، سستی و رخوت، هذیان گویی، تشنج یا سرفه با خلط رنگی همراه باشد، به پزشک یا اوژانس زنگ بزنید.

- هرگز از الکل برای ماساژ پوست جهت کاهش تب استفاده نکنید. بخار آن سمی است و الکل از طریق پوست جذب می‏شود. به جای آن از آب ولرم استفاده کنید.

به محض آنکه علائمى مربوط به سرماخوردگى  و یا شبیه به آن در بدن شما به میزان پیشرونده اى ظاهر شد، دماى بدن خود را نیز کنترل کنید. تب اولین آژیر خطر سیستم بدن هنگام مواجهه با عفونت است و این مکانیسم بسیار ساده اى است که بدن براى حفظ خود در مقابل عفونت و آسیب هاى حاصل از آن داراست. به این ترتیب که نخست مغز شما به بدنتان فرمان حرکت خون را از سطح پوست به سطوح داخلى تر صادر مى کند. سپس گلبول هاى سفید و آنتى بادى هاى موجود در خون نیز به منبع عفونت می رود و مرحله حذف آغاز مى شود.

با حرکت خون از قسمت سطحى به بخش هاى داخلى تر، سطح بدن حرارت کمترى از دست داده و دماى بدن شما افزایش مى یابد. حال در صورت مواجه شدن با تغییرات اینچنینى در دماى بدن پیش از هر اقدامى از وجود تب مطمئن شوید، زیرا همیشه دماى بالاى بدن نشان دهنده تب نیست. اگرچه 37 درجه سانتیگراد(98 درجه فارنهایت) به عنوان دماى طبیعى و نرمال بدن محسوب مى شود، ولى وضعیت جسمانى افراد نیز در این تشخیص مؤثر است. به این معنا که نوع غذاى مصرفى، میزان پوشش، هیجانات عصبى و تمرینات بدنى شدید همگى بر دماى بدن شما تأثیر مى گذارند. مثلاً تمرینات شدید بدنى مى تواند دماى بدن شما را تا میزان5/37 درجه سانتگراد افزایش دهد، حال آنکه این دما در این شرایط تب محسوب نمى شود، اگرچه ممکن است با کمى علائم سرماخوردگى نیز همراه باشد. در ضمن توجه به این نکته ضرورى است که دماى بدن کودکان نیز معمولاً بالاتر از افراد بزرگسال است. حال با تمام این توضیحات براى تشخیص تب، قانون کلى در شرایط عادى و بدون وجود عوامل فوق به این ترتیب است که هنگامى که دماى بدن شما بین 5/37 تا 38 درجه سانتیگراد باشد، شما در آستانه بروز تب هستید و در صورتى که این میزان به بالاتر از38 درجه سانتیگراد یا 100درجه فارنهایت برسد، تب پدیده آمده است؛ ولى نکته اینجاست که هرگز به محض بروز تب نباید براى قطع آن اقدام کرد، بلکه نخست شرایط بعدى آن، حال بیمار و روند افزایش دما را بررسى کنید.

به طور کلى این تصور که تب به خودى خود بیمارى است و بلادرنگ مى بایست مبارزه علیه آن آغاز شود، تصور نادرستى است، زیرا تب تنها یک علامت است. هنگامى که بدن شما با تهاجم باکتریایى یا ویروسى مواجه مى شود، موادى را ترشح مى کند که به مغز شما فرمان بالا بردن دماى بدن را می دهد و در نتیجه تب حاصل مى شود. جالب این که در دماى بالاى بدن عملکرد باکترى ها و ویروس ها جهت انتشار و تکثیر بسیار سخت تر خواهد شد، در نتیجه این عکس العمل طبیعى بدن مى تواند طول مدت بیمارى را کاهش دهد و قدرت آنتى بیوتیک ها را در اثر حمله باکتریایى تقویت کند. ولى مطالب ذکر شده به این معنا نیست که هرگز کنترلى بر روى دماى ایجاد شده، انجام نپذیرد. بلکه در صورتى که این دما همواره در حال افزایش بوده و این روند امکان وقوع خطر تشنج را به همراه داشته باشد، پیش از ایجاد چنین مشکلى مى بایست اقدامات اولیه براى کاهش آن صورت گیرد. این موضوع در مورد کودکان از اهمیت ویژه اى برخوردار است.

در همین راستا به نکات زیر نیز توجه کنید:

الف- در طول دوره تب به میزان زیادى در روز مایعات بنوشید. هنگامى که شما داغ هستید، بدن شما جهت خنک شدن تعریق بیشترى دارد، در نتیجه آب بیشترى از دست مى دهد؛ لذا نوشیدن مایعات، جایگزین خوبى براى آب از دست رفته خواهد بود. براى این منظور، تنها نوشیدن آب، مورد نظر نیست بلکه مایعات دیگر همچون آبمیوه، چاى و شیر نیز همان تأثیر را دارا هستند. همچنین مایعاتى مانند آبمیوه و آب سبزیجات  سرشار از ویتامین ها و مواد معدنى مختلف هستند و هم براى مبارزه با تب و هم جهت تقویت بدن مفیدند.

ب-از کمپرس گرم و یا سرد استفاده کنید.کمپرس هاى مرطوب به کاهش دماى بدن کمک مى کنند. پیش از این تصور بر این بود که براى پائین آوردن تب حتماً مى بایست از کمپرس آب یخ استفاده شود ولى امروزه متخصصان بر این عقیده اند که کمپرس گرم بر روى پیشانى، کمر و قسمت نرم ساق پا نیز همان تأثیر کمپرس سرد را داراست. البته آنها متذکر مى شوند که این کار در شرایطى مجاز است که دماى بدن کمتر از 5/39درجه سانتیگراد باشد در غیر این صورت به هیچ وجه نمى توان از کمپرس گرم استفاده کرد.

توجه:کاربرد کمپرس یخ هنگام بروز تب نیز از جمله اقدامات رد شده است، زیرا به این ترتیب سرماى زیاد سبب منقبض شدن رگ هاى خونى پوست می شود و در حرکت خون تغییر ایجاد مى کند که حاصل آن افزایش بیشتر دماى داخلى بدن است.

ج- از انجام کارهایى که دماى بدن را بیشتر بالا مى برد بپرهیزید.پوشیدن لباس هاى زیاد، استراحت در کنار منبع گرما زایى همچون بخارى، شومینه و استفاده از رواندازهاى ضخیم از آن جمله اند.

د- اتاق را زیاد گرم نکنید. به توصیه برخى از پزشکان، دماى مناسب براى فضایى که بیمار تب دار در آن به سر مى برد، 18 درجه سانتیگراد یا 65 درجه فارنهایت است. گرماى زیاد دماى بدن را نیز افزایش مى دهد.

تب از علائم بیماری بوده و حالتی است که در آن دمای بدن جانوران خون‌گرم از مقدار طبیعی آن بیش‌تر شده و نقطه ثبت دمایی در مغز (set-point) جابجا می‌شود. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در برابر عوامل بیماری‌زا است و گاهی نیز پاسخ دمایی دستگاه ایمنی بدن نسبت به عفونت‌های داخلی تلقی می‌شود. در واقع گرمای حاصل از تب مانع از رشد بسیاری از میکروب‌هامی‌شود.در انسان که دمای متوسط طبی°C37 درجه  است، دمای برابر یا بیش‌تر از ‎۳۸°C (در حالت استراحت) تب محسوب می‌شود. تب بیش از ‎۴۰°C تهدید بزرگی برای جان انسان محسوب می‌شود، چرا که عملکرد آنزیم‌ها و سایر پروتئین‌های بدن را دچار اختلال می‌کند. به تب ‎۳۷٫۵°C تا ‎۳۷٫۹°C تب خفیف گفته می‌شود.ذکر گردید که تب باعث اختلال در فعالیت آنزیمهای بدن می‌شود، آنزیمها کاتالیزور یا کاتالیزگرهایی هستند که در واکنش‌های زیستی و بیولوژیکی حیاتی درون سلول و در بدن مؤثرند. چون این آنزیم‌ها در دمای معینی فعالیت دارند و در دمای بالا از بین می‌روند، تب بالا با از بین بردن این آنزیم‌ها، در واکنش‌های زیستی بدن اختلال ایجاد می‌کند. تشنج از نتایج تب بالاست..

انواع تب []

 

الگوهای روزانه اندازه‌گیری شده تب
a) تب ممتد (کانتینوس)
b) تب زمانی با افزایش و کاهش سریع
c) تب متناوب موجی(رمیتتنت)
d) تب متناوب متقاطع(اینترمیتنت)
e) تب موجی(سینوسی)
f) تب عود کننده

الگوی وضعیت لحظه‌ای تب در تشخیص پزشکی بسیار مهم است.نمودار A : تب ممتد و مداوم(Continuous fever) که بتدریج بالا رفته و مدت چند روز به حالت ثابت مانده و بیشتر از ۱ درجه تغییری ندارد و بتدریج افت می‌کند. از بیماری‌های منجر به این نوع تب می‌توان به سینه پهلو(پنومونی)٬ تب تیفوئید٬ عفونت مجاری ادرار تیفوس و تب مالت اشاره نمود.

• نمودار B : از نوع اول با سرعت بیشتر در رسیدن به دمای بالا یا پایین.
• نمودار C : تب متناوب موجی (Remittent fever) که در طول بیماری دمای بدن پیوسته بالا می‌ماند اما شدت آن بصورت موجی و منظم کم و زیاد (بیشتر از ۱ درجه) می‌شود. بیماری‌های دارای این نوع تب اندوکاردیت (التهاب عفونی درون شامه) قلب
• نمودار D : تب متناوب بهبود شونده یا متقاطع(Intermittent fever) در بیمار بصورت متناوب و موجی رخ داده ولی در یک دوره زمانی منظم تب قطع شده و دوباره دمای بدن بالا می‌رود. از بیماری‌های دارای این تب مالاریا سپتیسمی و تب سیاه نمونه‌های بارز هستند.
• نمودار E : همان تب سینوسی از نوع متناوب بهبود شونده(نوع پیشین) ولی سرعت تغییرات دمایی در بیمار کندتر است.
• نمودار F : تب عود کننده در بیماری لنفوم هوچکین دیده می‌شود و در آن در یک دوره زمانی(مثلا دو هفته) در بیمار بطور متناوب تب و بهبود با سرعت زیاد در تغییر دما(به شیب منحنی توجه شود) دیده می‌شود.

اندازه‌گیری دمای بدن []

دمای بدن با دماسنج طبی اندازه‌گیری می‌شود. دمای بدن می‌تواند از راه دهان (زیر زبان، مقعد (دقیق‌ترین شیوه؛ که برای نوزادان و کودکان خردسال استفاده می‌شود)، زیر بغل و یا پردهٔ گوش (از طریق اندازه‌گیری اشعه‌های فروسرخ) انجام گیرد.

دمای به دست آمده از طریق دهان و زیر بغل نسبت به دمای به دست آمده از طریق مقعد پایین‌تر هستند (تفاوتی برابر ‎۰٫۵°C برای اندازه‌گیری از طریق دهان؛ ‎۰٫۸°C از طریق زیر بغل)؛ بنابراین این تفاوت باید به هنگام اندازه‌گیری میزان تب مورد توجه قرار گیرد.دمای طبیعی بدن انسان که از راه دهان و در حالت استراحت اندازه‌گیری شود برابر است با ۰٫۷±۳۶٫۸ درجهٔ سلسیوس. به این ترتیب هر دمایی که از طریق دهان اندازه‌گیری شود و بین ۳۶٫۱ و ۳۷٫۵ باشد طبیعی است.

با این وجود، موارد بسیاری هستند که در تغییر دمای بدن نقش دارند؛ و باید هنگام اندازه‌گیری مورد توجه قرار گیرند. سن، لباس‌های فرد، دمای اتاق و ساعات مختلف در طول روز در دمای بدن تغیر می‌گذارند. دمای بدن در طول شبانه‌روز به طور طبیعی تغییر می‌کند. کمترین دمای بدن در حدود ساعت ۴ صبح، و بیش‌ترین دما حدود ساعت ۱۸ می‌باشد (البته به شرط این که عادت فرد این باشد که در روز بیدار باشد و در شب بخوابد). به این ترتیب، دمای ۳۷٫۵ درجهٔ سلسیوس که از طریق دهان و به هنگام عصر گرفته شده باشد، الزاماً تب نیست؛ در حالی که همین دما صبحگاه تب محسوب می‌شود.

به هنگام اندازه‌گیری دمای بدن از طریق دهان باید در نظر داشت که خوردن، نوشیدن و سیگار کشیدن حداقل 20 دقیقه قبل از اندازه‌گیری موجب تغییر دمای دهان می‌شود. دمای بدن پس از صرف غذا افزایش می‌یابد.

نکتهٔ دیگر این است دمای طبیعی افراد نسبت به یک‌دیگر، و حتی نسبت به روزهای مختلف متغیر است. در زن‌ها دمای بدن با توجه به چرخهٔ ماهیانه نیز تغییر می‌کند (به طور متوسط، دمای بدن زنان به مدت ۱۴ روز پس از تخمک‌گذاری ‎۱°C افزایش می‌یابد).

به‌علاوه، عوامل روان‌شناختی نیز موجب تغییر دمای بدن می‌شوند.............مکانیسم پاسخ التهابی []

دمای بدن توسط هیپوتالاموس تنظیم می‌شود. عوامل تب‌زا (پیروژن‌ها) موجب پاسخ و عملکرد هیپوتالاموس می‌شوند. عوامل تب‌زا می‌تونند خارجی (همچون مواد سمی چون لیپوپلی‌ساکاریدموجود در غشای سلولی باکتری‌ها) و یا داخلی (چون سیتوکین‌هایترشح‌شده توسط فاگوسیت‌ها باشند

عوامل ایجاد کنندهٔ تب .............تب نتیجهٔ پاسخ دمایی در برابر عفونت‌ها و برخی از بیماری‌هاست:

• بیماری‌های عفونی چون آنفلوانزا، سرماخوردگی، ایدز، مالاریا، گاستروآنتریت (التهاب ویروسی معده و روده‌ها) و مونوکلئوز عفونی
• التهاب‌های پوستی چون کورک، آکنه و آبسه
• بیماری‌های نقص ایمنی چون سارکوئیدوز و لوپوس منتشر
• تخریب بافت‌ها، همچون همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز)، انفارکتوس (مرگ ناگهانی همه یا بخشی از سلول‌های یک بافت به علت کمبود اکسیژن)، سندرم له‌شدگی، رابدومیولیز و خونریزی مغزی
• تب‌های حاصل از مصرف داروهایی چون لاموتریژین، پروژسترون و نیز شیمی‌درمانی؛ تب‌های حاصل از مصرف برخی داروها به عنوان اثر جانبی دارو (همچون آنتی‌بیوتیک)؛ و تب‌های حاصل از قطع برخی داروها چون هروئین و فنتانیل
• سرطان‌ها، به‌خصوص سرطان خون سرطان لنف و سرطان کلیه
• برخی اختلالات متابولیسم چون نقرس و پورفیری

فواید تب [

این که تب برای بدن مفید است یا مضر سؤالی است که به دیدگاه پزشکان و کارشناسان بستگی دارد. در هر حال، از لحاظ علمی، تب پاسخی ایمنی است که به بدن کمک می‌کند تا دربرابر عوامل بیمارز‌ا مقابله کند، و از این نظر مفید است. تب مانع از رشد و حتی موجب مرگ برخی از عوامل بیماری‌زا می‌شود. به علاوه، بالا رفتن دمای بدن موجب تکثیر گلبول‌های سفید و افزایش بازده آن‌ها در مقابل میکروب‌ها می‌شود.

تحقیقات نشان می‌دهند که تب آثار مؤثری بر بهبودی دارد:

• افزایش تحرک گلبول‌های سفید
• تقویت فاگوسیتوز در گلبول‌های سفید
• کاهش اثر آندوتوکسین موجود در غشای سلولی باکتری‌ها
• تکثیر لنفوسیت‌های تی
• تقویت عملکرد اینترفرون

درمان ]

هر تبی لزوماً مورد درمان مستقیم قرار نمی‌گیرد. تب نشانهٔ مبارزهٔ بدن در مقابل عوامل بیماری‌زا است، و در صورتی که مقدار آن خیلی زیاد نباشد، اغلب داروهایی برای درمان بیماری، و نه درمان مستقیم تب مصرف می‌گردند. با این وجود، برای جلوگیری از افزایش تب و ایجاد نقص در بدن، تب باید دائماً کنترل شود.

به بیمارانی که تب دارند توصیه می‌شود به مقدار کافی مایعات بنوشند، چرا که تب موجب تبخیر آب بدن می‌شود. از آنجا که مصرف آب بیش از حد موجب هیپوناترمی (کاهش نمک‌های محلول در پلاسمای خون، به خصوص سدیم) می‌شود، مصرف سایر نوشیدنی‌ها نیز توصیه می‌شود.

بسیاری از بیماران به علت علایم تب از دارو استفاده می‌کنند. تب موجب افزایش تپش  قلب میشود؛ و ممکن است به افراد مسن یا افرادی که دچار بیماری‌های قلبی و عروقی هستند فشار وارد کند.

برای پایین آوردن تب یا قطع آن از تب‌بُرهایی چون پاراستامول، ایبوپروفن و گاه آسپیرین استفاده می‌شود. علاوه بر مصرف دارو، استفاده از لباس یا حولهٔ مرطوب و خنک، پاشویه و حمام با آب ولرم موجب کاهش دمای بدن می‌شود. این روش برای نوزادان از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که بهتر است از مصرف دارو جلوگیری شود.

همچنین دمای بدن می‌تواند از طریق تبخیر (عرق کردن) یا جریان همرفتی کاهش یابد...................تب در نوزادان []

تب در نوزادان می‌تواند موجب تشنج شو. برای جلوگیری از این حالت، باید دمای بدن نوزاد به آرامی پایین بیاید. در گذشته، برای کاهش تب نوزادان حمام با آبی که ‎۲°C از دمای بدن نوزاد خنک‌تر است و مصرف با هم پاراستامول و آسپیرین، به منظور جلوگیری از تشنج و تبخیر آب بدن و نیز افزایش آرامش کودک، توصیه می‌شد. با این وجود، هیچ‌یک از تحقیقات جدید تأثیر تب‌بُرها را در جلوگیری از تشنج ثابت نکرده‌است. به‌علاوه، تعداد کمی از نوزادان (۲ تا ۵٪) دچار تشنج می‌شوند. بنابراین، از آن‌جا که هدف از تب مبارزه با عفونت است، استفاده از تب‌بُر برای نوزادانی که ریسک تشنج ندارند ضروری نیست. درصورتی که دمای بدن نوزاد به ‎۳۸٫۵°C برسد، مصرف تنهای پاراستامول توصیه می‌شود.

در صورت تب نوزاد، هرچند خفیف، باید به پزشک مراجعه شود (مراجعه به اورژانس به‌هنگام تب شدید ضرورت دارد). در این فاصله، پایین آوردن تب نوزاد با استفاده از لباس‌های نازک، مصرف نوشیدنی‌های خنک و کاهش دمای اتاق نیاز است.

در موارد زیر باید سریعاً به یک پزشک مراجعه کرد:

• نوزاد کوچک‌تر از ۳ ماه
• دمای بیش از ‎۴۰°C
• کاهش وزن
• تشنج مکرر یا طولانی با وجود تلاش برای کاهش دما
• لکه‌هایی بر روی پوست
• بی‌هوش شدن
• گریهٔ دائم
• سایر موارد خطرناک

مداد / مورد استفاده: سردرد

وقتی عصبی یا تحت فشار روحی هستید به طور ناخودآگاه فک و دندان های خود را به هم فشار می دهید. این کار باعث کشیدگی عضلاتی می شود که استخوان فک شما را به شقیقه ها متصل می کند و می تواند سردرد ایجاد کند. و اما یک راه چاره: یک مداد بین دندان های خود قرار دهید ولی فشاری وارد نکنید. به این ترتیب به صورت خودکار، ماهیچه فک را آزاد می کنید که مانع بروز درد می شود

مقاله ای جالب در مورد انواع تب

تب بالا رفتن درجه ی حرارت بدن از حالت نرمال ۹۸٫۶ درجه ی فارنهایت است. تب بخشی از مکانیسم دفاعی بدن است. زمانی که بدنمان با مرضی در حال مقابله است، درجه حرارت بدنمان بالا می رود. اما چرا؟ تب یکی از علائم بیماری است،

تب های خلطی
تبهای یک روزه
تب های خلطی و علامات آن
تب های صفرایی (Feverous Bilious)
تبهای بلغمی
تبهای سودایی و…

تب های خلطی

این تبها یا در اثر اندازه غیر طبیعی اخلاط است (یعنی یک خلط یا کمتر از حد معمول است یا بیشتر) یا از چگونگی آن حالت اول که معلوم است و حالت دوم که خرابی چگونگی آن اخلاط اضافات از جوهر غذا جدا نمیشود و …..

بیماری تبهای یک روزه

ممکن است از امتلا باشد که در این مورد بعد از استفراق بیمار تب میکند گاهی ممکن است از حرارت کبدباشد که باید با داروهای سرد مداوا شود …

تب های خلطی و علامات آن

در تب نسوختن (تب بدون عفونت و خلطها) علامت غلبه خون دیده میشود و درمانش گرفتن خون است تا حدی که بیمار بیحال …

تب های صفرایی (Feverous Bilious)

غلبه صفرا در بدن و یا خرابی مزاج صفرا که برای درمان باید علت را از بین برد و در حین این کار باید با داروها ، غذاها و کارهای تب بر تب را از بین برد

تبهای بلغمی

علت بیماری : علامت این نوع تبها همان علامات عمومی چیرگی بلغم است

تبهای سودایی

چیرگی سودای طبیعی بدن و گاه سودایی که از سوختن سایر خلطها در بدن حاصل میشود پیدا میشود و اغلب درمان به طول می انجامد

خواص تب بر جینسینگ (جین سنگ)

در عده ای از مدارک علمی نیز این گونه که اصولاً بومی آمریکای شمالی می باشد و سابقاً از آنجا به چین برده و کاشته می شده نام برده می شود که در حال حاضر تقریباً در بازار معروفیتی ندارد. این جینسینگ آمریکایی هم یک تونیک می باشد که در چین برای تب و خستگی ناشی از بیماری های مزمن لاغر کننده ، مانند سل بکار میرود و همچنین در درمان سرفه های ناشی از ضعف ریه هم مفید است

خواص کامل زرد آلو (این میوه خاصیت تب بری دارد)

زردآلو از نظر طب قدیم ایران سرد و تر است
۱)تصفیه کننده خون است
۲)عروق را باز می کند
۳)ملین است
۴)بوی بد دهان را رفع می کند
۵)تب بر است
۶)بعلت داشتن کبالت برای کم خونی مفید است
۷) ورم مفاصل را برطرف می کند
ضد نرمی استخوان است
۹)برای قلیایی کردن بدن مفید است
سمنو برای تب برفکی مفید است
خون ادرارى، ترمیم زخم ها، فلج مغزى، مقاومت در برابر عفونت، بهبودى زخم هاى قرنیه، بیمارى رینود، اکرودینى، کولى باسیلوز، برى برى، شارکو، هوابلعى، مخملک، کوریزاى مزمن، پیستوریازیس، ورم دستگاه تناسلى، تب برفکى، ورم میزراه، سرگیجه هاى منى پر، کم خونى هیپوکروم، آرتروز، ورم زبان همراه بار، آرتریت پا و شبیکه، پارکینسون، عوراض یائسگى، پورپورا، اسپرو، اسکروفولوس، هپاتیت، یرقان، یرقان نوزادى، کمک به ترمیم شکستگى استخوان و عقیم بودن، به عنوان غذا و کمک درمانى مفید و مؤثر است….